پیام سپاهان - روزنامه سازندگی /متن پیش رو در سازندگی منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
یک جلسه غیررسمی ۱۰ سخنران، حدود ۲۰۰ نماینده و مجموعهای از حرفهایی که قرار نبود همهشان از پشت درهای بسته بیرون بیاید. جلسه دوشنبهشب نمایندگان با محمدباقر قالیباف در حرم شاهعبدالعظیم حالا با روایتهای مختلفی از مباحث ردوبدل شده در این نشست همراه شده است. از یکسو روحالله لکآبادی از طرح «عدم کفایت» رئیسجمهور در جلسه میگوید و از سوی دیگر حمید رسایی از انتقادهای صریح نمایندگان به مدیریت مجلس و کشور و منتشر نشدن فیلم سخنانش خبر میدهد. مجتبی زارعی هم از طرحی علیه دولت پزشکیان سخن گفته و آن را «کودتا علیه دولت مستقر» خوانده است.
پزشکیان و بحث «عدم کفایت»
جلسه قرار بود هفتهها پیش برگزار شود اما به گفته لکآبادی، ابتدا نیروهای امنیتی اجازه تشکیل آن را نداده بودند. سرانجام قالیباف برای برگزاری نشست مجوز گرفت و دوشنبهشب، بهجای ساختمان مجلس، نمایندگان در حرم شاهعبدالعظیم دور هم جمع شدند؛ نشستی که به گفته او حدود ۲۰۰ نماینده در آن حضور داشتند و ۱۰ نفر نیز برای سخنرانی انتخاب شدند و یکی از اصلیترین دغدغههای مطرح شده نیز بازگشایی صحن علنی مجلس بود.
در میان سخنان نمایندگان، بحث دولت و شخص رئیسجمهور هم مطرح شده است. لکآبادی در گفتوگو با ایسنا میگوید یکی از نمایندگان تهران در سخنان خود، پزشکیان را با ابوالحسن بنیصدر مقایسه کرد؛ البته به گفته او این نماینده در ابتدا گفته که قصد مقایسه این دو را ندارد اما در ادامه گفت، رئیسجمهور توان اداره کشور را ندارد و باید کشور را رها کند و برود. به روایت لکآبادی ماجرا حتی یک گام جلوتر رفته و همین نماینده و همفکرانش بحث «عدم کفایت رئیسجمهور» را نیز مطرح کردهاند. نفس مطرح شدن چنین ایدهای، آن هم در نشستی با حضور رئیس مجلس، بخش قابلتوجهی از فضای سیاسی جلسه را توضیح میدهد.
لکآبادی در ادامه میگوید که این افراد «رئیس مجلس را تخریب کرده و چهره قوه مقننه را از اعتبار ساقط میکنند، رئیس قوه قضائیه را مورد هجوم قرار داده و به دستگاه قضایی و به سپاه پاسداران و فرماندهان سپاه توهین میکنند و حتی شورایعالی امنیت ملی و مصوباتش را زیر سوال میبرند و میگویند که مصوبات شعام را قبول ندارند». او سپس میپرسد: «پس این آقایان چه کسی را قبول دارند؟ همین نهادها و افرادی که شما قبول ندارید، دشمنان هم قبول ندارند» و درنهایت تأکید میکند: «اگر در مقابل این افراد سکوت کرده و حرف نزنیم، تصور میکنند که نماینده ملت مبعوث شدهاند».
اما ظاهراً این نگاه که مجلس تا چه زمانی باید از دولت حمایت کند فقط در سخنان مطرح شده در همان جلسه خلاصه نشده است. علیرضا سلیمی، عضو هیأترئیسه مجلس نیز در گفتوگو با خبرگزاری دانشجو که روز گذشته منتشر شد با انتقاد از عملکرد دولت گفته که «مجلس تاکنون همکاری «بیش از اندازهای» با دولت داشته اما دولت این همراهی را بدیهی تلقی کرده است». سلیمی گفته است، دولت تصور میکند مجلس باید همچنان از آن حمایت کند و در تعبیری صریحتر تأکید کرده: «بهموقع گوش دولت را خواهیم کشید»!
این موضع، در کنار روایت لکآبادی از طرح «عدم کفایت»، نشان میدهد، بخشی از فضای انتقادی مجلس نسبت به دولت پزشکیان صرفاً یک اختلاف موردی بر سر یک لایحه یا تصمیم اجرایی نیست؛ ادبیات انتقادی در برخی مواضع بهجایی رسیده که از یکسو سخن از ناتوانی رئیسجمهور در اداره کشور و حتی عدم کفایت او مطرح میشود و از سوی دیگر، عضو هیأترئیسه از پایان دادن به دوره همراهی با دولت و «گوش کشیدن» به آن سخن میگوید.
در این جلسه البته انتقادها فقط متوجه دولت نبود. خود قالیباف هم در معرض پرسش و گلایه نمایندگان قرار گرفته است. لکآبادی میگوید، بخشی از نمایندگان از رئیس مجلس گلایه کردهاند که چرا در برابر هجمهها پاسخ نمیدهد. قالیباف در پاسخ بر حفظ انسجام تأکید کرده و گفته که باید تمام تلاش برای انسجام باشد و اتحاد مقدس همان چیزی است که امام و رهبری بر آن تأکید کردهاند و نباید اجازه داد این انسجام خدشهدار شود.
«کودتا» علیه دولت؟
همزمان، مجتبی زارعی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، از ماجرایی دیگر در همین جلسه خبر داده است. او نوشته یک نماینده و جریان سیاسی نزدیک به او با نام اختصاری «ش» در پی طراحی اقدامی علیه دولت پزشکیان بودهاند؛ اقدامی که زارعی از آن با عنوان «کودتا علیه دولت مستقر» یاد کرده است.
زارعی نام نماینده مورد نظر را اعلام نکرده اما نوشته این طرح در جلسه اخیر مجلس با واکنش شدید نمایندگان مواجه شده و طراح آن پس از مطرح شدن اطلاعاتی از سوی محمدباقر قالیباف با اعتراض و «هو» شدن نمایندگان روبهرو شده است. او همچنین نوشته این نماینده پیشتر فراخوانهایی برای حضور خیابانی علیه قوه مقننه داشته و در میانه جنگ نیز طرحی برخلاف تدابیر رهبری ارائه کرده است. زارعی در ادامه تهدید کرده در صورت ادامه «شانتاژ»، جزئیات بیشتری درباره این فرد و حزب نزدیک به او منتشر خواهد کرد.
در این میان، روایت حمید رسایی از جلسه نیز در کنار این اظهارات قابل تأمل است. رسایی، نماینده تهران و از منتقدان صریح دولت و مدیریت مجلس یکی از ۱۰ نمایندهای بود که در این نشست سخن گفت. از یکسو، لکآبادی از طرح «عدم کفایت» رئیسجمهور از سوی یکی از نمایندگان تهران و همفکرانش خبر میدهد و از سوی دیگر، زارعی از طراحی اقدامی علیه دولت توسط یک نماینده و جریان سیاسی نزدیک به او با نام اختصاری «ش» سخن میگوید. در این میان مواضع صریح رسایی در قبال رئیسجمهور و رئیس مجلس و نیز حضور او در حزب شریان، روایت او از جلسه را در کنار این اظهارات قابلتوجه میکند؛ با این حال، لکآبادی و زارعی نام رسایی را صراحتاً بهعنوان فرد مورد اشاره خود مطرح نکردهاند.
رسایی در توضیح جزئیات جلسه در فضای مجازی نوشته است: «پس از ماهها جلسه حضوری نمایندگان با رئیس مجلس ترتیب داده شد؛ آن هم درحالی که مجلس از سالن و مجموعه مجهز و امن برخوردار است. بهانه مسائل امنیتی باعث شد این جلسه در حرم شاهعبدالعظیم حسنی برپا شود و فقط روابط عمومی مجلس از جلسه صوت و فیلم تهیه میکرد. ۱۰ نماینده به قرعه سخن گفتند که یکی از آنها بنده بودم».
رسایی میگوید اکثریت این نمایندگان، انتقادهای صریح و بهزعم او به حقی نسبت به وضعیت مدیریت مجلس و مدیریت کشور مطرح کردند. او همچنین مدعی شده پس از جلسه برای دریافت فیلم سخنان خود از روابط عمومی مجلس پیگیری کرده اما به او گفته شده، ریاست مجلس اجازه انتشار آن را نداده است.
رسایی در ادامه به این موضوع اعتراض کرده و نوشته است: «سخن نمایندگان اکثراً حرف دل مردم در میدان بود؛ اینکه چرا نمایندگان مردم باید سانسور شوند، جای تأمل و البته جای مطالبه همین مردم مبعوث شده را دارد. آقایان از چه چیز واهمه دارند؟ چرا مردم نباید حرف نمایندگان خود را بشنوند؟!»
بازگشایی مجلس در حاشیه
محسن فتحی، نماینده سنندج، تصویر متفاوتی از همان جلسه ارائه میدهد. او از نحوه برگزاری نشست دفاع کرده و گفته حدود ۲۰۰ نماینده در آن حضور داشتند و محور گفتوگوها مسائل کشور، بهویژه وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم، بوده است. فتحی در عین حال به انتقادهای رسایی واکنش نشان داده و بر ضرورت حفظ حد و مرز در نقد همکاران و مسئولان تأکید کرده است.
در کنار این مناقشات، سیدمحمد جمالیان، نماینده اراک، در گفتوگو با مهر روایت متفاوت و کمتنشتری از جلسه دارد. او گفته این نشست فرصتی بوده تا نمایندگان بخشی از پرسشها و ابهاماتی که مردم در جامعه از آنها میپرسند را با رئیس مجلس مطرح کنند. به گفته جمالیان، موضوعاتی مانند معیشت، مذاکرات و بازگشایی مجلس در جلسه مطرح شد و قالیباف به این دغدغهها پاسخ داد. قرار هم شده این جلسات در آینده ادامه پیدا کند.
بازگشایی مجلس نیز یکی از موضوعات اصلی جلسه بوده است. جمالیان گفته، نمایندگان بهطور جدی خواهان بازگشایی صحن مجلس هستند و قالیباف توضیح داده که از اردیبهشتماه در این زمینه نامهنگاری و پیگیری کرده است. لکآبادی نیز جزئیات بیشتری از این نامهها داده است.
به گفته لکآبادی، قالیباف برای رفع نگرانیهای شورایعالی امنیت ملی پیشنهاد کرده بود، جلسات مجلس در زمانهای از پیش اعلام شده، برگزار نشود تا دشمن از زمان تشکیل جلسات مطلع نشود. همچنین پیشنهاد شده بود، جلسات هفتهای یکبار و ماهی چهار بار برگزار شود، ساعت جلسات متغیر باشد و مدت برگزاری نیز کاهش پیدا کند. با وجود این تدابیر، به گفته لکآبادی، شورای عالی امنیت ملی هنوز مصوبه بازگشایی مجلس را تأیید نکرده است.
جمالیان همچنین گفته درباره مذاکرات و برداشتهای مختلف از مواضع رهبری نیز پرسشهایی مطرح شده است. به گفته او، قالیباف تأکید کرده تمام اقداماتی که در حوزه مذاکرات انجام میشود، مطابق نظر و دستورات رهبری است و در موضوع جنگ نیز اقدامات مطابق نظر فرماندهی کل نیروهای مسلح صورت میگیرد.
معیشت نیز در فهرست موضوعات جلسه قرار داشته است. جمالیان گفته وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم از دغدغههای جدی نمایندگان بوده و نگاه قالیباف نیز این بوده که در شرایط فعلی، معیشت و رفاه مردم باید نخستین اولویت مسئولان باشد. او همچنین بر ضرورت همکاری میان قوا و حمایت از دولت برای کاهش فشار اقتصادی تأکید کرده است؛ حمایتی که به گفته جمالیان، بهمعنای کنار گذاشتن وظیفه نظارتی و انتقادی مجلس نیست.
چندصدایی زیر پوست یک جلسه
آنچه فعلاً از جلسه دوشنبهشب بیرون آمده، چند روایت متفاوت از یک نشست واحد است. اما کنار هم گذاشتن این قطعات تصویر معنادارتری از فضای درونی مجلس به دست میدهد. اختلافنظرها دیگر صرفاً بر سر جزئیات یک تصمیم اجرایی نیست. یک طیف از نمایندگان از دولت ناراضی است و حتی سخن از عدم کفایت رئیسجمهور به میان میآورد؛ طیفی دیگر نسبت به عملکرد و مدیریت مجلس اعتراض دارد؛ همزمان برخی نمایندگان از ضرورت حمایت از دولت و حفظ انسجام سخن میگویند. حتی ادبیات به کار رفته نیز از همین شکاف حکایت دارد.
از این منظر اهمیت جلسه دوشنبهشب فقط در آنچه گفته شد نیست؛ در این است که چه تصویری از مناسبات درون مجلس در شرایط فعلی بیرون آمده است. مجلسی که همزمان باید دولت را در شرایط دشوار اقتصادی همراهی و نظارت کند، درباره بازگشایی صحن تصمیم بگیرد، در موضوعات امنیتی و جنگی با ملاحظات شورایعالی امنیت ملی حرکت کند و درباره مذاکرات نیز پاسخگو باشد حالا نشانههایی از چندصدایی سیاسی جدی را در درون خود بروز میدهد. در چنین شرایطی حتی اگر «عدم کفایت» فعلاً فقط در حد یک بحث غیررسمی باقی بماند و ادعای «کودتا علیه دولت» نیز همچنان بدون ارائه جزئیات مطرح باشد، نمیتوان وزن سیاسی این ادبیات را نادیده گرفت. همانطور که نمیتوان انتقادهای صریح رسایی از مدیریت مجلس و پرسش او درباره چرایی منتشر نشدن سخنان نمایندگان را صرفاً یک حاشیه دانست.