پیام سپاهان - اکو ایران /متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، روز سهشنبه در امارات متحده عربی با رهبران این کشور دیدار کرده و سپس راهی کویت و بحرین میشود؛ جایی که با مقامهای شورای همکاری خلیج فارس (GCC) ملاقات میکند.
سفر روبیو به منطقه و نگرانیهای دولتهای منطقه
به گزارش خبرگزاری رویترز، وزیر خارجه آمریکا این هفته با مأموریتی حساس روبهروست: متقاعد کردن رهبران عرب کرانه جنوبی خلیج فارس به پذیرش توافق واشنگتن با ایران؛ توافقی که بسیاری از این کشورها نگراناند مبادا امتیازهای بیش از حد به تهران بدهد و توازن امنیتی منطقه و جریانهای نفتی را دگرگون سازد. به ادعای رویترز، برخی از این کشورها به طور خصوصی از توافق موقت اخیر احساس ناامیدی و حتی شگفتی میکنند؛ دیدگاههای این کشورها برای سیاستگذاران آمریکایی اهمیت زیادی دارد.
امارات متحده عربی، عربستان سعودی، قطر، کویت و بحرین همگی میزبان پایگاههای نظامی آمریکا هستند؛ پایگاههایی که ستون فقرات معماری امنیتی ایالات متحده در خاورمیانه را تشکیل میدهند. اگر هر یک از این کشورها، حتی به شکلی محدود، در روابط امنیتی خود با آمریکا تجدیدنظر کنند، این امر میتواند تأثیر قابلتوجهی بر راهبرد نظامی واشنگتن در منطقه داشته باشد.
برای شخص روبیو نیز این سفر مستلزم نوعی موازنهگری است. عالیترین دیپلمات آمریکا باید نگرانی متحدان منطقهای را کاهش دهد، اما همزمان نباید چنین به نظر برسد که از تفاهمنامه آمریکا و ایران انتقاد میکند. دونالد ترامپ، که هفته گذشته این توافق را امضا کرد، با وجود انتقاد برخی جمهوریخواهان کنگره که دولت را به تسلیم شدن در برابر تهران متهم کردهاند، همچنان به شدت از آن حمایت میکند.
اندرو پیک، معاون پیشین دستیار وزیر خارجه آمریکا در امور عراق و ایران و عضو سابق شورای امنیت ملی و عضو کنونی اندیشکده آتلانتیک، معتقد است روبیو میتواند متحدان نگران را با یادآوری رویکرد سختگیرانه ترامپ در قبال تهران آرام کند. او گفت: «فکر میکنم کافی است به آنها یادآوری شود که رئیسجمهور سیاستهایی بسیار تندروانه در قبال ایران اتخاذ کرده و اگر این تفاهمنامه شکست بخورد، او هیچ تردیدی برای بازگشت به حملات نظامی علیه ایران نخواهد داشت».
دولتهای منطقه از چه نگرانند؟
رهبران تمام کشورهای شورای همکاری خلیج فارس که میزبان روبیو هستند یا در نشستهای این هفته حضور دارند، دستکم بهطور علنی پیش از آغاز جنگ در فوریه، از راهحل دیپلماتیک حمایت میکردند. بسیاری از آنها در طول جنگ نیز خواستار خروج دیپلماتیک از بحران بودند، هرچند در عمل از تلاشهای جنگی آمریکا حمایت کردند؛ بااینحال، به گفته تحلیلگران و دیپلماتها، مفاد مشخص این تفاهمنامه مقامات منطقه را در خلوت شگفتزده کرده است.
یکی از نگرانیها به موشکهای بالستیک مربوط میشود. دولت ترامپ در طول جنگ بارها اعلام کرده بود که نابودی توان موشکی بالستیک ایران یکی از اهداف اصلی آن است. این هدف با منافع دولتهای سنی خلیج فارس همسو بود، زیرا برخلاف آمریکا، همه این کشورها در برد موشکهای ایران قرار دارند و در گذشته نیز هدف حملات موشکی ایران بودهاند؛ اما در تفاهمنامه هیچ اشارهای به موشکهای ایرانی نشده است و خود ترامپ نیز در روزهای اخیر گفته است که محروم کردن تهران از چنین سلاحهایی «ناعادلانه» خواهد بود.
این تفاهمنامه همچنین ایجاد صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای تهران را پیشبینی میکند؛ موضوعی که همسایگان منطقهای تصور میکنند به تهران امکان دهد توان نظامی خود را بازسازی کند و همزمان حمایت از گروههای مقاومت منطقه را افزایش دهد. همچنین، متن توافق به نظر میرسد که نقش مهمی برای ایران در کنترل تنگه هرمز در آینده قائل میشود؛ مسئلهای که برای کویت، قطر و عربستان سعودی، کشورهایی که برای صادرات نفت و گاز خود به این آبراه وابستهاند، بسیار نگرانکننده است.
در سطحی گستردهتر، مقامهای آمریکایی از «بازتنظیم» روابط با تهران سخن گفتهاند؛ تحولی احتمالی که بیشتر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس با دیده تردید به آن مینگرند. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، روز شنبه اعلام کرد که ایالات متحده آماده است روابط خود با تهران را «بهطور بنیادین متحول کند».