پیام سپاهان

آخرين مطالب

درباره معروفی بلخی فرهنگي

درباره معروفی بلخی
  بزرگنمايي:

پیام سپاهان - ایرنا /معروفی بلخی یکی از چهره‌های درخشان و ماندگار ادبیات و حوزه شعر در دوره سامانیان به شمار می‌رفت که در شعر عربی و پارسی استاد بوده و غزل‌های لطیفی از خود به یادگار گذاشته است، همچنین در هزل و هجو نیز اشعاری زیبا دارد.
دوره سامانیان یکی از تاثیرگذارترین دوره های ادبی تاریخ ایران به شمار می‌رود، کثرت شعر و تعدّد آثار گویندگان یکی از خصائص عمده و متفاوت این عهد نسبت به سایر برهه های تاریخ ایران است. یکی از مهم ترین دلایل زیاد بودن شاعران و رواج روزافزون شعر در دوره سامانیان را باید تشویق بی‌مانند شاهان نسبت به شعرا و نویسندگان دانست. از دیگر دلایل آن می‌توان به تعقیب فکر استقلال ادبی ایرانیان و دنبال کردن نظر یعقوب بن لیث در این زمینه اشاره کرد.
همچنین شاعران این عهد برای آموختن زبان دری و آگاهی از رموز آن به تحصیل و ممارست بسیار کمتر حاجت داشتند و خلاف سخنورانی بودند که مانند شاعران سده ششم در عراق و آذربایجان و دیگر نواحی برای اطلاع از دقایق زبان پارسی دری به مطالعه و دقت در دیوان های شاعران خراسان و ماوراء النهر نیاز داشتند.
در این دوره بسیاری از آثار و اشعار شاعران طی حمله‌ها و حوادث طبیعی از میان رفته است اما از مضمون و اشارات همین ابیات باقی‌مانده متوجه رفاه و آسایش و جایگاه اجتماعی رفیع شاعران در این عهد می‌شویم. حضور شاعران در دربارها، دریافت جایزه‌ها و صله‌های متعدد از شاهان، حمایت شاهان از شعر فارسی و سفارش تدوین برخی منظومه‌ها از سوی شاهان، نشان از این امر دارد. یکی از چهره‌های تاثیرگذار و ماندگار در حوزه ادبیات و شعر در این دوره معروفی بلخی است که در مورد زندگی نامه و اشعار وی کمتر پرداخته شده است در ادامه به معرفی این شاعر خوش ذوق می‌پردازیم:
زندگی‌نامه
ابو عبد اللّه محمّد بن حسن معروفی بلخی در 325قمری در بلخ دیده به جهان گشود. معاصر و مصاحب رودکی بود و رودکی او را به گرویدن به اهل بیت (ع) سفارش کرد. این شاعر از سرآمد شعرای ایران، رودکی سمرقندی چنین حکایت کرده است:
از رودکی شنیدم استاد شاعران
کاندر جهان به کس مگرو جز به فاطمی.
تالیفات و درون مایه اشعار
معروفی بلخی در سرودن غزل و قصیده و مثنوی مهارت داشت. از آثارش می توان به دیوان وی اشاره کرد. از شعر های او حدود 55 بیت از غزل و قطعه و مفردات به جا مانده است، همچنین از برخی ابیات او چنین برمی آید که هزل و هجو نیز می سروده است. این شاعر و متکلم برجسته در اشعار خود امیر رشید عبد الملک بن نوح از امرای سامانی را مدح گفته است و در شعر عربی و پارسی استاد بوده و غزل های لطیف از خود برجای گذاشته است. مضامین ساده و بکر، توجه به طبیعی بودن تشبیهات، توصیفات طبیعی و منطبق بر عالم خارج، سعی در جستن مطالب تازه و بدیع و متنوع، عدم استعمال اصطلاحات علمی در شعر، خالی بودن شعر از کلمات مشکل عربی و حتی کم بودن لغات عربی، حفظ بسیاری از لغات کهنه لهجه دری، کوتاه بودن اوزان و بحور شعر از مشخصه های شعری بلخی و دیگر شاعران دوره سامانی است. در واقع در شعر فارسی سده چهارم به طور کلی به ندرت می توان اثر یأس و نومیدی یافت. شعر این دوره پر از نشاط روح و غرور ملی و اندیشه حماسی و خوشبینی و آزادمنشی است.
در اشعار وی تعداد لغات عربی را به نسبت محسوسی کمتر و غلبه لغات اصیل پارسی و حتی نفوذ زبان پهلوی را در آن بیشتر می‌بینیم، به طور کلی شاعران و نویسندگان این عهد کمتر تحت نفوذ قواعد دستوری زبان عربی بودند و قواعد زبان پارسی را بیشتر رعایت می‌کردند، برای نمونه کمتر وزن‌های جمع عربی و ترکیب‌های تازی را در متن‌های بلخی می بینیم. مهارت گویندگان و قدرت آنان در تلفیق کلام و بیان مضامین و افکار بدیع و فصاحت خود از مسایل بسیار مهم و قابل توجّه در این عهد است، چنانکه شاعران این دوره همواره سرمشق سخنوران بعدی بوده‌اند.
از اشعار اوست:
این دل مسکین من اسیر هوا شد پیش هزاران هزار گونه بلا شد
جادوکی بند کرد و حیلت بر ما بندش بر ما برفت و حیله روا شد
حکم قشا بود و این ضا به دلم بر محکم از آن شد که یار یارِ قضا شد
هرچه بگویم ز من، نگر که نگیری عقل جدا شد زمن که یار جدا شد.
دوست با قامت چون سرو به من بر بگذشت تازه گشتم چو گل و تازه شد آن مهر قدیم
می بر ساعدش از ساتگنی سایه فکند گفتنی از لاله پشیزیستی بر ماهی شیم
و آن دو زلفین بر آن عارض او گویی راست به گا سوری بر غالیه بفشاند نسیم
گشن و برگشت سیه جعد چو عین اندر عین تاب بر تاب سیه زلف چو جیم اندر جیم
از دیگر اشعار وی می توان به این ابیات اشاره کرد:
این رنج من هرآیینه یک روز بر دهد
ایزد مرا بدان لب ِ تو بر ظفر دهد
میر ِ مرا سه بوسه دهد خوشتر آیدم
بهتر از آنکه میرم و صد بدره زر دهد
گر یک شبی ببینمش اندر کنار ِ خویش
خوشتر از آنکه شاهم، ملک ِ خزر دهد

لینک کوتاه:
https://www.sepahannews.ir/Fa/News/297409/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

رئیسی وزرای صفر کیلومتر معرفی نکند/ مجلسی‌ها وکیل الدوله نمی‌شوند

تأمین آب شرب پایدار برای عشایر استان اصفهان

اعتبارات مالی پروژه‌های منطقه 8 تامین شده است

همدلی، اتحاد و دوستی میان اعضای شورای ششم اصفهان ادامه می‌یابد

همدلی، اتحاد و دوستی میان اعضای شورای ششم اصفهان ادامه خواهد داشت

فرماندار اصفهان: شورای ششم از نظر نخبگان شهر استفاده کند

60درصدصرفه جوئی در آبیاری فضای سبز شهری گوگد

آئین تحلیف اعضای ششمین دوره شورای شهر اصفهان برگزار شد

11 نفر گزینه شهرداری اصفهان هستند

نیمه نهایی جام حذفی| مجیدی بلیطِ اصفهان را از جیب قلعه‌نویی برداشت

هیأت رئیسه ششمین دوره شورای شهر اصفهان اعضای خود را شناخت

اجرای 32 هزار میلیارد تومان پروژه در 4 سال/ اصفهان 1405 مسیر حل مشکلات را مشخص کرده است

آغاز عملیات اجرایی آبرسانی به بیجار و حسن آباد یاسوکند و 130 روستا

«چهل ستون شهر فردا» پس از 4 سال محقق شد/تا آخرین روز خدمت کردیم

آغاز واکسیناسیون عشایر بالای 18 سال در شهرضا/ مرگ کرونایی در عشایر نداشته‌ایم

میزان وزن بارگیری ماشین‌های معادن باید کنترل شود

آتش سوزی‌های جنوب اروپا دامن کوزوو و آلبانی را هم گرفت/ 2 نفر جان باختند

آبرسانی به شهرهای بیجار و حسن‌آباد یاسوکند نیازمند 1700 میلیارد تومان اعتبار است

بهارستان برای مراسم تحلیف آماده شد

بیمارستان های اصفهان درحال انفجار است

ترکیب هیئت رئیسه شورای شهر اصفهان مشخص شد

اعطای نشان سیلک در بخش علم به استاد ریاضی کاشان

افتتاح چند طرح به دست شهردار اصفهان

بازداشت دو کلاهبردار در پرونده جعل همراه بانک در اصفهان

استان اصفهان روزانه نیازمند 600 تن گوشت مرغ است

دوئل جذاب افضل با گیتی پسند در هفته اول لیگ برتر فوتسال

زیبایی خود را فدای ارزانی نکنید

داربی اصفهان، جذاب‌ترین مصاف در افتتاحیه فصل جدید لیگ فوتسال

13 میلیارد و 148 میلیون تومان تسهیلات کرونایی در مهاباد پرداخت شد

مستاجران بدون خانه و قیمت‌های نجومی

بهارستان مهیای تحلیف سیزدهم/ ادای سوگند آیت‌الله رئیسی تا ساعاتی دیگر

آمادگی بهارستان برای مراسم تحلیف

استخدام کارشناس فنی با حقوق توافقی و بیمه در منطقه صنعتی دولت آباد اصفهان

استخدام سرپرست جمع داری اموال در گروه صنعتی ترام در اصفهان

جولان کرونا در مهاباد/ یک بیمار کرونایی دیگر جان باخت

بوژمهرانی سرپرست شهرداری اصفهان شد

امام جمعه مهاباد: شوراهای منتخب شهر و روستا پاسخ اعتماد مردم را بدهند

آماده باش در باغ رضوان/ هشدار برای کنترل نقدینگی

چاه‌های غیرمجاز مسدودی در مهاباد به 46 حلقه رسید

بیش از 42 پایگاه مجازی تابستانی در شبکه شاد در مهاباد دایر شد

بهارستان مهیای تحلیف سیزدهم

3 هزارو 200 میلیارد تومان طرح‌ به شهروندان اصفهانی تقدیم شد

برای استقرار فرهنگ دینی در اصفهان تلاش می‌کنیم

روایت تصویری انتخابات اعضای هیئت رئیسه شورای شهر اصفهان/ نورصالحی رئیس جدید شورای شهر اصفهان شد

5 فروند شناور در خور بندر گناوه آتش گرفت

تصادفات منجر به فوت در مهاباد به نصف رسید

آغاز به کار رسمی ششمین دوره شورای شهر اصفهان با برگزاری مراسم تحلیف؛ رویکردهای اصلی شورای ششم اعلام شد

سرپرست شهرداری و رئیس شورای شهر کاشان انتخاب شدند/هاشمی طاهری با 9 رای رئیس شورای شهر شد

آتش سوزی 5 لنج باری در خور گناوه

تاکسیرانان اصفهان برای واکسیناسیون به ورزشگاه گل نرگس مراجعه کنند