پایگاه خبری تحلیلی پیام سپاهان

آخرين مطالب

تازه‌ترین پژوهش در تعیین زمان دقیق زادسال زرتشت فرهنگي

تازه‌ترین پژوهش در تعیین زمان دقیق زادسال زرتشت
  بزرگنمايي:

پیام سپاهان - اصفهان - ششم فروردین زادروز زرتشت است که به تازگی در تقویم رسمی کشور ثبت شد اما مهمتر از این اقدام فرهنگی این که تازه‌ترین پژوهش‌ها نیز پرده از زمان دقیق زادسال این پیامبر ایرانی برداشته است که از میان اعداد اسطوره‌ای دوره کیانیان استخراج شده است.

ششم فروردین ماه زادروز زرتشت پیامبر ایرانی سال گذشته از سوی شورای فرهنگ عمومی برای ثبت در تقویم رسمی کشور مورد تصویب قرار گرفت. اما سالروز زایش زرتشت و برانگیخته شدن او به پیامبری سالهاست که مورد بحث اندیشمندان قرار دارد.
برخی از منابع یونانی زادروز زرتشت را همزمان با نیمه دوم هزاره هفتم پیش از میلاد نوشته اند. برخی متون پهلوی زمان زرتشت را بین 258 تا 400 سال پیش از یورش اسکندر آورده‌اند و گاه‌شماری کنونی زرتشتیان نیز به سال 1738 پیش از میلاد به عنوان سال دین‌آوری زرتشت باور دارد.
بر بنیان پژوهش نوین که دستمایه این گزارش است زادسال زرتشت 766 پیش از میلاد و دین‌آوری او سال 736 پیش از میلاد محاسبه شده است که در نتیجه امسال (2020 میلادی) از زمان زایش زرتشت 2786 سال می گذرد.
سورنا فیروزی، کارشناس ارشد باستان‌شناسی در رابطه با زادروز زرتشت پژوهش هایی داشته که به تازگی در کنگره‌ی بین المللی باستان‌شناسی رم ارائه کرده‌ است.
این باستان شناس در گفت و گو با ایرنا درباره اهمیت و ارزش پژوهش درباره‌‎ی زمان زندگی زرتشت گفت: با روشن شدن زمان زرتشت، تنها بازه‌ی زندگانی و تاریخ یک فرد مشخص نمی‌شود. گاه‌نگاری سیاسی بخشی از یک سلسله‌ی فراموش شده در ایران به نام کَوی‌ها یا کیانیان و نیز کارنامه‌ی فرهنگی آن روزگار نیز از پشت پرده‌ی تاریکی بیرون می‌آیند.
داشته های فرهنگی ایرانی با استنادهای عقلانی
آنطور که فیروزی می‌گوید هنوز هم باستان‌شناسی نمی‌تواند برپایه‌ی بوده‌های میدانی و واقعیات ملموس و انکارنشدنی درباره‌ی وجود آن دوره سخنی بگوید و گویا جز شماری گزارش‌ در کتاب‌ها و نیز برخی گمانه‌ورزی‌های زبان‌شناسانه که هیچ‌گاه جای فکت میدانی را نمی‌گیرند، چیز بیشتری در اختیار نداریم.
این پژوهشگر معتقد است که اگر بتوان زمان مستند و قابل دفاع از نظر شواهد باستان‌شناسی و به ویژه باستان‌شناسی فرهنگی درباره‌ی روزگار زرتشت و اثرات فرهنگی او پیدا کرد، به کلیت داشته‌های فرهنگی ایرانی و بشری می‌توان با استنادهای عقلانی افزود.
وی در رابطه با پیشینه‌ی مطالعه درباره‌ی زمان زرتشت گفت: این یکی از کهن‌ترین موضوع‌های تاریخی مورد بحث بشر بوده است. برخی از مشاهیر یونانی‌زبان درباره‌ی تعلق زمان زرتشت به‌ هزاره‌های بسیار دور نسبت به روزگار نبرد ترووا، دوران خشایارشا و یا افلاطون اشاره کرده‌اند که برپایه‌ی محاسبات امروزین، برابر با نیمه‌ی دوم هزاره‌ی هفتم پیش از میلاد می‌شود. امروزه می‌دانیم که ریشه‌ی چنین اشتباهی، عدم توجه آن‌ها به گاه‌شماری باستانی ایرانیان بوده است.
فیروزی هم چنین افزود: گروه دیگری که درباره‎ی زمان زرتشت گزارش‌نویسی کرده‌اند، نگارندگان برخی نوشته‌ها به زبان پهلوی هستند و زمان زرتشت را 258 یا 300 و در یک مورد 400 سال پیش از چیرگی اسکندر آورده‌اند. گروه‌های دیگر و جدیدتری نیز نظراتی درباره‌ی قرارگیری زمان زرتشت در اواخر هزاره‌ی دوم (1000-1200 پ.م) ارائه کرده‌اند که بیشتر برپایه‌ی ادعاهای زبان‌شناسانه بوده است. گاه‌شماری کنونی زرتشتیان نیز به سال 1738 پ.م به عنوان سال دین‌آوری زرتشت باور دارد.
منطق های آماری در میان گزارش های تاریخی
این باستان شناس بر این باور است که می‌توانیم به یک منطق آماری و ریاضی میان گزارش‌های تاریخ ملی (برگرفته از خدای‌نامه‌های پهلوی)، آن‌چه در گزارش کتسیاس و رونویسان بعدی از گزارش تاریخ‌نویسی دربار هخامنشی مانده و هم‌چنین آن‌چه به طور کلی از تاریخ ایران از روزگار کوروش بزرگ به قبل و به طور علمی و دانشگاهی از راه وارسی اطلاعات متون و سندهای میدانی پذیرفته شده، دست یابیم.
فیروزی درباره آنچه در پژوهش هایش به دست آورده‌ و در کنگره‌ی اخیر باستان‌شناسی رم داوری شده به خبرنگار ایرنا گفت: پیرو تاریخ ملی ایرانیان، یک سلسله‌ به نام کیانیان وجود داشته که پیش از حمله‌ی اسکندر بوده است. دو شاه آخر این سلسله یعنی داراب و دارا، به واسطه‌ی نام‌ها و کردارهایشان، در نگرش بیشتر پژوهشگران مربوط به روزگار هخامنشی‌اند.
وی در ادامه افزود: دارا با 14 سال حکومت که به طور قطعی همان داریوش سوم است که پس از 6 سال شهریاری، از اسکندر شکست خورد و داراب هم که در تاریخ ملی تنها 12 سال حکومت کرده، سه چهره از خود نمایش می‌دهد. آن‌جا که پس از زاده شدن، از کاخ طرد و به خاطر آن تا زمانی، بی نام و نشان و یتیم بزرگ می‌شود با زندگی سال‌های نخستین کوروش بزرگ در برخی سندها هماهنگ است، آن‌جا که پس از بازگشت به کاخ و شاه شدن، برید می‌سازد، کاخ‌های فارس را برپا می‌دارد و به اروپا لشگرکشی می‌کند به روشنی داریوش بزرگ است و آن‌جا که به پدر اسکندر هشدار می‌دهد، نقش اردشیر سوم را دارد.
چرایی دست کاری های تاریخی در روزگار ساسانی
آن طور که این پژوهشگر می‌گوید بر روی هم رفته گویا در تاریخ‌نویسی ملی روزگار ساسانی، کل تاریخ هخامنشیان از زمان تشکیل جهان‌شاهی به دست کوروش تا سقوط داریوش سوم را به 26 سال کاهش داده‌اند و بنابراین فیروزی تاریخ نویسی ملی روزگار ساسانی را دچار وقفه زمانی می‌داند که او در پژوهش هایش به چرایی و چگونگی این دست‌کاری عددی به طور مهندسی شده پرداخته است.
وی با اشاره به همخوانی نگاشته های تاریخ نویسان یونانی با رخدادهای تاریخ ملی پهلوی گفت: در تاریخ ملی، داراب به دور از خون‌ریزی و در ماه بهمن، حکومت را در بلخ و از زنی به نام همای که دخترشاه پیشین بلخ یعنی وهومن یا بهمن بوده، می‌گیرد و این‌گونه شاه می‌شود. در تاریخ دربار هخامنشی که رونوشتی از آن را کتسیاس به یونانی برگرداند و سپس داده‌های کتسیاس در نوشته‌های دیگران چون فوتیوس و دیودور به دست ما رسیدند نیز آمده که کوروش پس از فتح هگمتانه و پیش از فتح لیدی، به سوی شرق فلات و بلخ لشگر کشید و پس از اندکی زد وخورد، زمانی که بلخیان دیدند که مادی‌ها با کوروش موافقند، دست از مقاومت کشیدند و به دور از درگیری، شهریاری را به کوروش تقدیم کردند. این رخداد درست با آن‌چه در تاریخ ملی پهلوی بازگردانده شده، آینه‌وار همخوانی دارد.
فیروزی بیان داشت: زمان تصرف بلخ به دست کوروش یا بخش نخست از شخصیت داراب نیز قابل ردیابی است. پیرو لوحه‌ی گاه‌نگاری نبونئید، سقوط هگمتانه به دست کوروش در سال 549 پ.م رخ داده است. سقوط سارد پایتخت لیدی نیز در زمستان سال 547 پ.م بوده است. برپایه‌ی گزارش تاریخ دربار هخامنشی در دفترهای شاهی، تصرف بی‌دردسر بلخ با همراهی مادی‌ها،در سال 548 پ.م می‌شود. پس پایان حکومت 32 ساله‌ی همای دختر بهمن، آخرین فرمان‌روای مستقل بلخ یا باختریش، سال 548 پ.م به صورت مستند قابل محاسبه است و برپایه‌ی این نخستین پله‌یبررسی، می‌توان به محاسبات و تطبیق‌های بیشتر و کهنتری دست یافت.
وی در ادامه گفت: سرآغاز حکومت همای در تاریخ ملی، پایان حکومت پدرش بهمن پسر اسپندیار نوه‌ی ویشتاسپ، شاه روزگار زرتشت است. از مهمترین کارهای او، درگیری با زابلستان (زرنگ تاریخی) و نقش یا هم‌زمانی در سقوط اورشلیم به دست نبوکدنزر دوم کلدانی است. البته مورد دوم در گزارش‌‎های موازی، به شاهان قدیمی‌تر بلخ یعنی لهراسپ و ویشتاسپ نیز نسبت داده شده که بعدا درمی‎یابیم ریشه‎ی این نسبت دادن‌ها، به علت همان کوتاه شدن بخش‌هایی از تاریخ به روزگار اردشیر بابکان و جلوتر آمدن زمان لهراسپ و ویشتاسپ بوده است. در تاریخ ملی، بهمن در نوجوانی به شهریاری رسید و جانشین پدربزرگش ویشتاسپ شد که او هم 99 سال بر تخت نشست.
این باستان شناس در بازنمایی دقیق روزگار زرتشت با اشاره به دوران حکومت ویشتاسب و زمان های اغراق آمیز حکومت پادشاهان کیانی توضیح داد: حکومت ویشتاسپ پیش از بهمن بوده است. در اسطوره‌، ویشتاسپ 120 سال حکومت کرده است که عقلانی نیست. اما می‌توان مدت زمان حقیقی شهریاری او را بازسازی کرد. به این صورت که زرتشت زمانی که 42 سال داشته است، در سی‌امین سال شهریاری ویشتاسپ، وارد بلخ و دربار او شد. سپس زرتشت 35 سال نزد او زیست. در ادامه و پس از شهادت زرتشت، بلعمی نوشته است که ویشتاسپ ده سال دیگر به شهریاری ادامه داد تا آنکه درگذشت.
محاسبه دقیق زادسال زرتشت از میان داده های تاریخی و بریده های پرشده تاریخ
فیروزی در ادامه از داده‌هایی می‎گوید که به صورت مستند پرده از بریده های حذف شده تاریخ را بر می دارد و از این طریق زمان زرتشت را می توان محاسبه کرد: در تاریخ ملی آمده که ویشتاسپ پس از کشته شدن زرتشت و یارانش، انتقام آنان را گرفت، سپس درگیر ماجرای پسرش اسپندیار و مرگ او به دست شاه زابلستان (زرنگ تاریخی) شد و بهمن نوه‌اش را جانشین خود ساخت که همه‌ی این‌ها باید در همان ده سال رخ داده باشد. این داده‌ها بر روی هم، مدت زمان حکومت ویشتاسپ بلخی را به صورت مستند، 75 سال نمایش می‌دهد و نه آنچه بعدها در تاریخ ملی، به 120 سال کشانده شد تا بریده‌های حذف شده از تاریخ را پر کند. حال بازه‌ی حکومت ویشتاسپ بلخی به صورت 679- 754 پ.م به دست می‌آید.در این‌جا زمان زرتشت قابل محاسبه است.
بنابر پژوهش این باستان شناس، چهل و دو سالگی زرتشت برابر با سال سی‌ام شاهی ویشتاسپ و برابر با سال 724 پ.م بوده است. از این‌رو، زادسال زرتشت 766 پ.م و دین‌آوری او سال 736 پ.م می‌شود.
فیروزی در این رابطه گفت: زرتشت در 724 پ.م پس از آزارهایی که در زادگاه خود (راگ) دید، به بلخ وارد شد و اگر راگ را همان ری تاریخی در نظر بگیریم، این مهاجرت دقیق از راستای مسیر ابریشم و در روزگار عصر آهن سوم رخ داد. پس از دو سال گفت و شنود در بلخ، سرانجام در 722 پ.م پیام او از سوی دربار ویشتاسپ پذیرفته و اسپندیار مسئول گسترش این پیام در سرزمین‌های آریایی شد.
این پژوهشگر درکنار این گاه‌نگاری، به دلایل دیگر در رابطه با راستی آزمایی محاسبات پژوهش هایش می پردازد: ما در سندها با یک سری نام از جانشینان زرتشت تا زمان یورش اسکندر نیز روبه‌رو هستیم که از این راه نیز می‌توانیم به راستی‌آزمایی محاسبات ارائه شده دست بزنیم.
وی افزود: زمان ارائه شده در محاسبات فوق، با منطق ترتیبی و تاریخی چیدمان جانشینان زرتشت تا ابتدای روزگار حمله‌ی اسکندر هم‌خوانی کامل دارد، در صورتی که اگر زمان‌های دیگری چون زمان مورد نظر زبان‌شناسان (1000-1200 پ.م) و یا زمان موجود درگاه‌شماری کنونی زرتشتیان (1738 پ.م) را در نظر بگیریم، جدا از این‌که هیچ مدرک و اثر میدانی آن‌ها را تایید نمی‌کند و این‌که هیچ سندی نیز به این زمان‌ها اشاره نکرده است، راهی برای اتصال این نقاط زمانی (1200 پ.م و 1738 پ.م) به روزگار ابتدا و انتهای جهان‌شاهی هخامنشیان و چیدن این افراد مستند در تاریخ نیز وجود ندارد و با خلا کامل اطلاعاتی و آشفتگی روبه‌رو می‌شوند.
مهندسی اعداد و بنیان سالهای اسطوره ای پادشاهان کیانی
این پژوهشگر در رابطه با اینکه چرا درتاریخ ملی دست‌کاری‌هایی انجام شده و ریشه‌ی این اعداد اسطوره‌ای کیانیان که باعث آشفتگی‌های تاریخی شده گفت: در تاریخ آمده که اردشیر بابکان و اندیشمندان پیرامونش پس از تاج‌گذاری او، به تاریخ نگرستیدند ودیدند که پایان هزاره‌ی جاری نزدیک است. هزاره‌ای که سال نخست آن، سال سی‌ام حکومت ویشتاسپ بلخی و ورود زرتشت به بلخ بوده است. از آن‌جا که پیرو جهان‌بینی آن روزگار ایرانیان، پایان آن هزاره، با آشوب و دردسر همراه بوده، در گزارشی از مسعودی می‌خوانیم که اردشیر دستور داد تاتغییراتی در تاریخ پیشینیان انجام دهند تا این نزدیکی پایان هزاره‌ از روزگار آنان دور شود و جامعه دچار آشوب نگردد.
سورنا فیروزی می‌گوید اردشیر بابکان دقیق دست به مهندسی اعداد زده و درست 200 سال از فاصله‌ی زمانی سقوط بلخ (548 پ.م) تا سال یکم داریوش سوم (336 پ.م) کاسته و این مدت 212 ساله را تبدیل به شهریاری 12 ساله و ترکیبی داراب کرده است. یعنی از 472 سال شهریاری مستند اشکانیان نزد همان روزگار اردشیر در متون باستانی، این شهریار ساسانی تنها 266 سال را نگه داشته و 206 سال را پاک کرده است.
بر این پایه باید گفت همین مهندسی اعداد دربار اردشیر، باعث اسطوره‌ای شدن سال‌های حکومت کیانیان شده است. در این رابطه فیروزی گفت: چرایی آشفتگی و افسانه‎‌ای شدن سال‌های شاهان کیانی نیز اکنون و پیرو این محاسبات قابل وارسی است. سندهای کهن یک سری گیره‌های زمانی ثابت داشته‌اند که این گیره‌ها در تاریخ‌نویسی باستانی میان‌رودان نیز رعایت می‌شدند. این گیره‌ها، همان ‌هم‌خوانی‌های زمانی و هم‌عصری دو فرمان‌روا با یکدیگر بوده است.
در پایان این پژوهشگر باستان شناسی با اشاره به نمونه هایی از سبک نگارش تاریخ در الواح بر جای مانده گفت: در تاریخ‌ ملی ایرانیان که سپس اطلاعاتش نیز وارد تاریخ‌نویسی دوره‌ی اسلامی شد، ما با چنین گیره‌های زمانی روبه‌رو بوده‌ایم. آن‌چه اردشیر پس از زدودن 406 سال از تاریخ با آن برخورد کرد، وجود یک زیپ از هم گسیخته‌ی زمانی بود که دو سویش نامتقارن شده بود بنابراین او ناچار بود بر شمار سال‌های حکومت نیاکان برجای مانده در سندها بیافزاید تا به سرآغاز (حدود 1000 پ.م) برسد.
برچسب‌ها
اصفهان زرتشت تقویم ایرانی


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

محدودیت ترافیکی در کاشان تا 20 فروردین ادامه می‌یابد

اردستان رتبه نخست غربالگری کرونا در استان اصفهان شد

عملکرد بسیجیان در مبارزه با کرونا چشمگیر بوده است

نیروی مقاومت بسیج کاشان دارای یک بدنه دلسوز و مقاوم است

فرمانده سپاه اصفهان: نظام از امتحان کرونا موفق بیرون آمده است

معارفه سرپرست دبیرخانه شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر منطقه آزاد کیش

استاندار اصفهان: شهروندان گرانی کالاها را در صورت مشاهده گزارش کنند

درخواست همراهی مردم با کادر درمان برای عبور از بحران کرونا

سیگاری‌ها در معرض ابتلای بیشتر به کرونا

چغاله تنها میوه نوبرانه بازار اصفهان/ افزایش قیمت برخی محصولات به دلیل صادرات و شرایط آب و هوا

152 پرونده تخلف اقلام بهداشتی در اصفهان تشکیل شد

سند اشتغال و رونق تولید کرمانشاه زمینه را برای تحقق شعار سال فراهم می‌کند

نظارت شبانه‌روزی بازرسان کار کردستان برای حفاظت از اشتغال کارگران استان در مقابل کرونا

رئیس اداره کارآفرینی اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی فارس خبر داد: تولید روزانه 2000 ماسک با استفاده از روش های دانش بنیان

بیش از 101 هزار خودرو در طرح زوج و فرد اصفهان جریمه شدند

از سرگیری فعالیت 30 تعاونی راکد در لرستان

با آسیبم رفیقم

برگزاری کلاس‌های آموزش مجازی دانشگاه آزاد اصفهان در مقطع کارشناسی

ضدعفونی اماکن داخلی صدا و سیمای اصفهان

چغاله تنها میوه نوبرانه بازار اصفهان/ صادرات و آب هوا دلیل افزایش قیمت برخی محصولات

آماده باش 5٠ سوله مدیریت بحران برای بیماران کرونا

خیران اصفهانی 200 میلیارد ریال برای مقابله با کرونا کمک کردند

باغداران سمیرمی بهداشت را در شرایط کرونایی رعایت کنند

دانش‌آموزان حدود 600 روستای اصفهان از اینترنت رایگان بهره‌مند شدند

مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی اردبیل خبر داد: تشدید نظارت بر واحدهای تولیدی جهت جلوگیری از شیوع ویروس کرونا

حدود 1.5 میلیارد ریال اقلام بهداشتی در مراکز بهزیستی آذربایجان‌غربی توزیع شد

تولید روزانه 200 دست لباس گان و ماسک در شرکت تعاونی رشمون بندرعباس

استفاده از فرصت بازار سرمایه، در واگذاری شرکت ها و دارایی های دولت

درگذشت نقاش و شاعر پیشکسوت اصفهان

83 درصد از تسهیلات مشاغل خانگی در استان مرکزی پرداخت شد

تولید روزانه یک هزار لباس ایزوله ویژه کرونا توسط شرکت تعاونی3626 فدک سبز ایلام

پاسداران در خط مقدم جهاد و مبارزه حضور فعال دارند

توزیع 120 هزار بسته اقلام بهداشتی در نقاط کمتر برخوردار اصفهان

استشمام مداوم مواد ضدعفونی‌کننده آسیبهای ریوی را در پی دارد

اعمال جریمه‌ تردد سفرهای غیرضروری تا 23 فروردین ادامه دارد

13 مورد رفع تصرف فوری اراضی ملی در استان اصفهان انجام شد

مصرف بنزین در اصفهان 54 درصد کاهش یافت

وزش باد شدید در نواحی مرکزی و شرقی استان اصفهان

نگهداری 80 نفر از بهبودیافتگان کرونا در نقاهتگاه شهر ابریشم

نقش تحریم های آمریکا در مبارزه با کرونا

2 هزار و 689 متقاضی تسهیلات روستایی استان مرکزی به بانک‌ها معرفی شدند

400 میلیارد تومان تسهیلات اشتغال روستایی در همدان پرداخت شد

مهم‌ترین رویدادهای خبری اصفهان در هفته‌ای که گذشت

کاسبان اصفهان خواهان بازگرداندن واحدهای صنفی به حالت عادی هستند

ریشه ترس‌های مبهم درباره بیماری «کرونا»

98 درصد مردم اردستان موضوع فاصله گذاری اجتماعی را رعایت کردند

بررسی دیدگاه مشتریان بر یک برند تجاری و میزان موفقیت آن

کتاب "بوستان فضیلت" شرحی بر بزرگان مدفون در تکیه بروجردی تخت فولاد اصفهان

هوای اصفهان ناپایدار می‌شود

آغاز نام‌نویسی بازگشت پرسنل پروژه‌های عمرانی و ساختمانی در کیش از مسیرهای هوایی و دریایی