پایگاه خبری تحلیلی پیام سپاهان

آخرين مطالب

به مناسبت روز ملی عفاف و حجاب؛

بی‌پرده با "حجاب" اجتماعي

بی‌پرده با "حجاب"
  بزرگنمايي:

پیام سپاهان - پیمان عین القضاتی، مدرس و تحلیلگر مباحث فرهنگی از خاستگاه، آسیب‌ها و ملزومات پرداختن به حجاب در عصر حاضر با ایسنا سخن گفت.
به گزارش خبرنگار ایسنا-منطقه اصفهان، درست از زمانی که بحث‌های فرهنگی در ایرانِ پس از انقلاب اسلامی شکل می‌گیرد تا در بستر یک جامعه اسلامی با نگاه اسلامی به این موضوعات پرداخته شود، بعضاً شاهد تبیین غیر اسلامی زیرساخت‌های این موضوعات فرهنگی بوده‌ایم و در تبدیل قرائت هستی شناسانه این موضوعات به دستورالعملی برای اجرا، دچار چالش شده‌ایم. ایسنا، در آستانه روز ملی عفاف و حجاب با پیمان عین القضاتی، مدرس و تحلیلگر مباحث فرهنگی درباره واکاوی سیر عفاف و حجاب در جامعه امروز ایران به گفتگو نشست. هم‌زمان با 21 تیرماه، روز ملی عفاف و حجاب، مشروح سخنان عین القضاتی را از نظر می‌گذرانید:
ضرورت تعیین خاستگاه پرداختن به مباحث فرهنگی
در نگاه اسلامی بخشی از ارزش‌های ما و نکاتی که شارع مقدس، تأکید بر رعایت آن دارد، برگرفته از نص صریح قران و سیره اهل‌بیت (ع) است که حجت محسوب می‌شود و لازمه اجرایی شدن را با خود به همراه دارد اما در یک جامعه غیردینی، مباحث فرهنگی بر اساس قراردادهای اجتماعی طرفینی است که برخی از آن‌ها منشأ زمینی دارد، به این معنی که گروهی از انسان‌ها با یکدیگر به توافق می‌رسند موضوعی را به نام هنجار بشناسند یا خیر، و ممکن است با گذشت زمان یک امر ناهنجار به یک امر هنجار و یا بالعکس تبدیل شود. بنابراین هنگام پرداختن به مباحث فرهنگی باید منشأ و خاستگاه آن را مورد بحث قرار بدهیم و ببینیم که می‌خواهیم در پارادایم الهی به آن بپردازیم یا در پارادایم زمینی.
اوایل پیروزی انقلاب اسلامی ایران، ما تلاش کردیم مباحث فرهنگی را از بطن قران و سیره اهل‌بیت (ع) استخراج کنیم و در قالب فرامینی درآورده و سپس شاهد بروز آن در جامعه باشیم اما در ادامه، جریان‌های فکری‌ای که نگاهی فارغ از نگاه آسمانی داشتند و شاخص‌های زمینی و انسان‌محور مدنظرشان بود این مباحث را به چالش کشیدند.
با ایجاد بحث حقوق شهروندی که تولید ادبیات جامعه مدنی و مولد جامعه اومانیستی است،اوضاع تغییر کرد. در حقوق شهروندی، ممکن است روشی که فرد برای زندگی انتخاب می‌کند با روش قانون‌گذار و سازمان‌ها و دستگاه‌ها مغایرت داشته باشد. در این شرایط، انتخاب فرد برای سازمان‌ها امری غیرقانونی تلقی می‌شود و غیرقانونی تلقی شدن آن برای خود فرد، امری مخالف حقوق شهروندی است. در مقوله حجاب نیز چنین است و به همین خاطر می‌شنویم که عده‌ای می‌گویند سال‌های ابتدایی پیروزی انقلاب با برخوردهای قهرآمیز از ارائه خدمات به بی‌حجابان پرهیز شد اما با طرح مسئله حقوق شهروندی این برخوردها و کارکردهایی که می‌توانست داشته باشد از بین رفت.
نگاه وحیانی، نگاه انسانی و نگاه سیاسی به حجاب
این بحث‌ها از دو ادبیات متفاوت، سرچشمه می‌گیرد و تا به نتیجه‌ای یکسان نرسد نمی‌توان عملکرد درست را مورد ارزیابی قرار داد. متأسفانه گاهی دولت‌ها با موضوعات فرهنگی در بستر سیاسی برخورد کرده‌اند و برای اینکه بتوانند عده زیادی را با خود همراه کنند برخی از مباحث دینی را به شیوه‌ای ناملموس تغییر داده‌اند و هدفشان هم چیزی جز کسب اکثریت آرا نبوده است.
تا زمانی که این دو پارادایمِ وحیانی و زمینی در جامعه طرفدارانی دارد و در بستر اصلی خود که تولد یک گفتمان واحد است بروز پیدا نکرده‌اند، ما نمی‌توانیم بگوییم در تبیین مباحث فرهنگی‌ای مثل حجاب موفق عمل کرده‌ایم یا خیر. چون ادبیات هر یک از این دو تفکر، مولد رفتاری متفاوت است. عده‌ای می‌گویند پوشش، یک امر اختیاری است و طبق حقوق شهروندی، سبک زندگی، اختیاری است و عده‌ای دیگر مباحثی چون حجاب را جزو نظام ارزشی و هنجاری الهی و آسمانی می‌دانند و بر همین قاعده دخل و تصرف در آن را میسر نمی‌دانند.
حجاب، حیا و جامعه‌ای در حال تغییر
در حال حاضر ما شاهد تغییر در نوع پوشش جامعه هستیم. این تغییر حداقل از بیست سال اخیر آغاز شده و با شیوه‌های تبلیغاتی نوینی که از سمت غرب به‌واسطه رسانه‌ها و... وارد کشور شده است، موجب ایجاد تغییراتی در رفتار جامعه ما شده است اما با اینکه بگوییم همه افرادی که درپوششان تحت تأثیر جریان مد و مدل‌ها قرار می‌گیرند به همه مبانی تولیدی این تفکر معتقدند، مخالفم. نمی‌توان گفت کسی که پوشش خود را تغییر می‌دهد از باورهای اعتقادی خود فاصله گرفته است البته تغییراتی هست اما به معنای از دست دادن اعتقادات نیست و در اینجا باید در کنار مقوله‌ای به نام پوشش و آراستگی، مقوله‌ای به نام عفاف و حیا را نیز که یک درون‌مایه رفتاری است مدنظر قرار بدهیم. افرادی هستند که تحت تأثیر هیجانات و فشارهای اجتماعی قرار می‌گیرند و پوشش خود را تغییر می‌دهند اما عمیقاً به حیا و عفاف پایبند هستند و فقط برای طرد نشدن از سوی گروه همسالان به این تغییر تن داده‌اند.
بحث پوشش و آراستگی یک امر فطری و موردقبول همه انسان‌هاست. یعنی اگر ما به‌درستی بتوانیم مباحثی چون عفیفه بودن، پاک‌دامنی و سلامت نفس را در سبک زندگی آحاد جامعه تبیین و کارکردهای مثبت آن را بیان کنیم، قطعاً طرفداران زیادی خواهیم داشت. متأسفانه در سال‌های گذشته برخی از متولیان فرهنگی آگاهانه یا ناآگاهانه از این موضوع فاصله گرفتند و باعث شدند که این رفتار جامعه به یک کج کارد تبدیل شود. وقتی درباره لایه‌های فرهنگی صحبت می‌کنیم یعنی اذعان داریم که فرهنگ، دارای لایه‌هایی است و این لایه‌ها با هم یک فرهنگ را شکل می‌دهند. ارزش‌ها، عقاید و عقاید، هنجارها را می‌سازند و به نماد تبدیل می‌شوند. انتخاب پوشش و آراستگی هم یک نوع نماد است. اگر در اثر کج کاردها این نماد به یک ناهنجار تبدیل می‌شود یعنی تعللی در نظام ارزشی صورت گرفته و لایه‌های زیرین باید بررسی شود.
برخورد الاکلنگی با حجاب
فکر می‌کنم در دهه‌های گذشته و در برخورد با نمادهای نامطلوب آراستگی می‌بایست بر بازسازی و بازتولید نظام ارزشی خود تأکید می‌کردیم. به نظر می‌رسد که ما در این بخش خوب عمل نکردیم و در برهه‌ای برخورد را رها و در برهه‌ای دیگر تقویت کردیم و به‌نوعی الاکلنگی پیش رفتیم.
این عدم تعادل در سیاست‌گذاری‌های فرهنگی، به جامعه سیاست زده ما برمی‌گردد، یعنی عرصه فعالیت‌های فرهنگی و کنش‌هایی که در آن رخ می‌دهد با نگاه سیاسی تنظیم می‌شود.
ما در حوزه گفتمانی تولید و تنوع پوشش ضعیف و به‌نوعی دچار افراط‌وتفریط هستیم. چند سال به‌طور متوالی نمایشگاه مد و لباس را به‌خوبی جلو بردیم و از خلاقان ایده حمایت کردیم و چند سال بعد این بحث را در سکون قرار دادیم.
در ام‌القرای جهان اسلام، ما باید خودمان مولد ایده باشیم نه اینکه از مدل دیگر کشورهای اسلامی مثل ترکیه و لبنان تبعیت کنیم. در حال حاضر رشته طراحی مدل و دوخت در دانشگاه‌های ما وجود دارد اما آیا واقعاً کسی از این طراحی‌های دانشجویان حمایتی می‌کند و به آن بها می‌دهد؟ این طراحان در این سال‌ها چقدر مورد مشورت مقامات قرارگرفته‌اند؟
امربه‌معروف و نهی از منکر، حذف یا اصلاح؟
امروزه برخوردی که در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی با نحوه امربه‌معروف می‌شود، کاملاً سیاسی و هدفمند است و واقعیت مطلب را به مخاطب منتقل نمی‌کند چون مواردی گزینش‌شده هستند. از سوی دیگر باید پذیرفت که ما نیاز به دست یافتن به یک شیوه برخورد مناسب با آحاد جامعه هستیم. منتها جریانی که در حوزه رسانه به این امر می‌پردازد نه اصلاح بلکه حذف آن را مدنظر دارد.
این جریان می‌گوید امربه‌معروف و نهی از منکر باید در جامعه حذف شود و ادبیاتش هم همان تأکید بر رعایت حقوق شهروندی است اما در این رابطه دو بحث وجود دارد. اینکه آیا باید امربه‌معروف در جامعه باشد یا خیر؟ مشخص است که باید باشد چون جایگاه امربه‌معروف در جامعه اسلامی مشخص و مبرهن است اما در بحث امربه‌معروف و نهی از منکر هم بر اساس همین دیدگاه اسلامی شرایطی وجود دارد که نخست مرتبت آن این است: امربه‌معروف یک امر قلبی و درونی است. ابتدا باید انزجار درونی نسبت به یک منکر و حب نسبت به یک معروف داشته باشیم، سپس مرحله تذکر لسانی پیش می‌آید و بعد از طریق شرع نهی از منکر پیش می‌آید و هر کس طبق ضوابط رفتار می‌کند؛ به این معنی که فقط در حد لسانی این وظیفه بر عهده همه افراد است.
حجاب، اصلاح‌طلب و اصولگرا برنمی‌دارد
مقوله پوشش و حجاب، یک مقوله سیاسی نیست. پوشش و آراستگی نه به اصلاح‌طلب ربطی دارد و نه به اصول‌گرا، بلکه به دین مردم ربط دارد و دین یک مقوله اعتقادی است، نه یک مقوله سیاسی. کسی که به این دین‌باور دارد به پوشش هم باور دارد اما اینکه حالا این پوشش مانتو باشد یا چادر یا سطح آن تا چه اندازه باشد، محل بحثی دیگر است. اصل این است که در کنار حجاب، حیا و عفاف هم لحاظ شود در غیر این صورت دچار خسران و آسیب خواهیم شد.
مقوله پوشیدگی و عفاف و حیا، ارتباط مستقیمی با کاهش ناهنجاری‌ها و جرائم جنسی دارد و این امر بر کسی پوشیده نیست. مقایسه آمار این رخدادها در غرب بیانگر این موضوع است و تمام محققین هم به این موضوع اذعان و اعتراف دارند. منتهی وقتی جمهوری اسلامی ایران هدف باشد، بلندگوها و بمب‌های تبلیغاتی غرب از هیچ تلاشی برای کریه نشان دادن اصل این امر، فروگذار نمی‌کنند.
آگاه باید باشیم، هشیار باید باشیم
ما باید آگاهانه و هوشیارانه وارد عرصه انتخاب نوع پوشش و آراستگی خودمان شویم و سطح عمومی جامعه را نسبت به این مسائل بالا ببریم. خواهش من از مسئولان این است که با نگاه سیاسی به مسائل اعتقادی و فرهنگی مردم نگاه نکنند و دستگاه‌ها و متولیان امر برای بالا بردن درک و اعتقاد مردم تلاش خود را انجام بدهند به این شکل که جامعه را از حالت توده‌وار به سمت جامعه‌ای کنشگر و فعال فرهنگی اجتماعی تبدیل کنند.
انتهای پیام


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

پیشنهاد حذف درس زبان در مدارس مایه تعجب است

پیش‌بینی بارش‌های پراکنده در اصفهان

تحویل 23 واحد مسکونی به نابینایان و کم بینایان کاشان

دبستان خیر ساز حاج احمد قفال در اصفهان افتتاح شد

انجام 3 هزار سرویس حمل و نقل اربعین از اصفهان به مقصد مرزهای کشور

حادثه رانندگی ترافیک ورودی جنوب اصفهان را مختل کرد

رگبار باران در 13 استان کشور

شیرابه سیمان‌کاری، بلای جان درختان چهارباغ

یک کارشناس کشاورزی: آسیب قسمتی از ریشه چنار به تاج درخت آسیب می‌زند

عامل شهادت مامور انتظامی شاهین شهر خودکشی کرد

شناسایی هنجارشکنان با اجرای طرح ناظر در دستور کار پلیس اصفهان قرار گرفت

سه میلیارد ریال خمیر چوب قاچاق در نایین کشف شد

هواشناسی از وقوع بارش‌های رگباری در اصفهان هشدار داد

حدود 54 میلیارد تومان برای مقابله با ریزگردها در اصفهان اختصاص یافت

تریلر حامل گازوییل در آزادراه نطنز- کاشان آتش‌ گرفت

بررسی آخرین یافته‌های حوزه اختلالات شخصیت و وسواس در اصفهان

حریق کامیون حامل سوخت گازوئیل در محور بادرود- اردستان

12 تُن شیرینی و کیک غیرمجاز در کلانشهر اصفهان جمع‌آوری شد

علم‌ الهدی: می‌ خواهند دختر و پسر را ولنگار کنند

اجرای طرح AVL در 1000 دستگاه اتوبوس اصفهان تا پایان امسال

کارآموزان در بهترین شرایط به وکالت ورود پیدا می کنند

برای حاکمیت قانون وجود قاضی و وکیل مستقل ضروری است

کانون وکلا امروز برای بودن یا نبودن مبارزه می‌کند

تربیت وکیل خوب یکی از راه‌های مبارزه با فساد است

افزایش 21 درصدی کشفیات مواد مخدر اصفهان طی امسال

پدر آرمان از هیئت سنگ نوردی شکایت کرد

آموزش، فرهنگ سازی، پاکسازی و نهالکاری برای حفظ محیط زیست

عاقبتِ غفلت از شهر و تمرکز بر ساختمان

جریمه‌های کاغذی پلیس راهنمایی و رانندگی در اصفهان حذف می‌شود

پلیس درباره برخورد با بدحجابی: می‌بریم داخل ون، نشد کلاس، نشد دادگاه

افشای دارایی مسئولان جرم است

توصیه‌های مراقبت از چشم در سالمندی

تامین حقابه گاوخونی تداوم جریان زنده رود را به همراه دارد

توسعه مراکز نگهداری روزانه سالمندان در کشور ضروری است

اصفهان از هوشمندترین شهرهای کشور است

جو نسبتا پایدار اصفهان طی سه روز آینده

آسیب‌شناسی اماکن شهری اصفهان برای سالمندان

هوای تهران برای گروه‌های حساس ناسالم می‌شود

رواج اجاره ساعتی مسکن در تهران

سرعت رشد سالمندی در ایران سه برابر رشد جمعیت است

9 موکب کاشانی از زائران اربعین حسینی پذیرایی می کنند

همه مردم در موضوع امنیت باید همیار پلیس باشند

اصفهان در زمینه شهر دوستدار سالمند ارزیابی می‌شود

امضای تفاهم نامه نخستین «شهر دوستدار سالمند» در اصفهان

مراتع اصفهان با بی احتیاطی گردشگران طعمه حریق می‌شود

روند رشد جمعیت سالمند در کشور به 3.4 درصد رسید

حمله دوباره ملخ‌ها به کشور در پیش است

کمیسیون احراز جانبازی در دو استان برگزار شد

تکذیب ادعای رتبه‌ نهمی ایرانیان در مصرف الکل

تفاهم‌نامه شهر دوستدار سالمند با صندوق جمعیت سازمان ملل در اصفهان امضا شد