پایگاه خبری تحلیلی پیام سپاهان

آخرين مطالب

تجلیل از مردِ نقشه‌ها علمي

تجلیل از مردِ نقشه‌ها
  بزرگنمايي:

پیام سپاهان - «سال 1345 که به دعوت دانشگاه اصفهان به این شهر آمدم، وارد دانشکده ادبیات شدم و شخصی به نام سپهری، گروه جغرافیای دانشکده را به من معرفی کرد؛ کریدوری دخمه مانند، با 120 دانشجو و بدون استاد! گفتم معاونان و اساتید کجا هستند؟ گفتند: همه‌اش خوددونید! گفتم تدریس برنامه درسی دانشگاه تهران را از من خواسته‌اید، این‌طور که نمی‌شود. گفتند به‌هرحال آمده‌ای و باید این بار را بکشی. پس از بهترین دبیران جغرافیای شهر استفاده کردم و آن‌قدر موفق بودیم که دوره اول دانشجویان ما در کنکور تهران رتبه اول تا چهارم را کسب کردند. وقتی از من پرسیدند راز موفقیت شما چه بوده؟ پاسخ دادم که ما دانشجویان را به کار گرفتیم.»

سیروس شفقی، زادۀ ارومیه است. او در سال 1344 به‌عنوان استادیار در دانشگاه کلن آلمان مشغول تدریس در رشته نقشه‌کشی و کوچ‌نشینی بوده که نامه دعوت به کار در ایران از سوی به دستش می‌رسد و برای ادامه خدمت بین شیراز و اصفهان، شهر اصفهان را انتخاب می‌کند. عضو و مؤسس انجمن جغرافیدانان ایران، بنیان‌گذار گروه جغرافیا در دانشگاه اصفهان و رئیس انجمن دوستداران اصفهان، عصر 22 دی‌ماه و در روزی که به تجلیل از او اختصاص‌یافته بود، در کتابخانه مرکزی پشت تریبون رفت، سخنش را با شرح خاطرات خود آغاز کرد و برای جمعیتی که مشتاق شنیدن او بودند از روند تأسیس گروه جغرافی در دانشگاه اصفهان، همچنین تهیه نقشه جغرافیایی این شهر و ماجرای تألیف کتاب «جغرافیای اصفهان» گفت.
آنچه در گزارش ایسنا می‌خوانید، به تعبیر محمد عیدی، معاون فرهنگی شهردار اصفهان، مشروح سخنان این «عاشیقِ تمام و کمال» در برنامۀ «اصفهان از فراز نقشه‌ها است: «اولین کاری که هنگام ورود به دانشگاه اصفهان انجام دادم، طلب دسترسی به منابع جغرافیایی بود؛ چون به‌هرحال باید شهری که در آن زندگی می‌کردم را می‌شناختم اما از هر کس دراین‌باره پرسیدم نشانی کتابی به نام جغرافیای اصفهان را می‌داد که حدود 150 یا 200 سال قبل نوشته‌شده بود. بنابراین تصمیم گرفتم منابع مورد نیاز را جمع کنم و خودم کتابی به اسم جغرافیای اصفهان بنویسم. نوشتن کتاب در آن زمان کار راحتی نبود و چاپخانه‌ها روزی چهار صفحه بیشتر حروف‌چینی نمی‌کردند. دستیاری هم نداشتم و هر کس را که استخدام می‌کردیم، بعد از مدتی خودش استاد می‌شد و دیگر دستیاری کسی را نمی‌کرد اما به‌هرحال کتاب تدوین شد.
دو سال بعد خبر دادند که دانشکده ادبیات و علوم پزشکی و داروسازی ادغام و تبدیل به یک دانشگاه شده و پزشکی به نام قاسم معتمدی ریاست این دانشگاه را برعهده‌گرفته است. یک روز که فارغ‌التحصیلان پزشکی برای خداحافظی با رئیس دانشگاه نزد او رفته بودند و او درباره میدان نقش‌جهان حرف زده بود، یکی از دانشجویان از دیگری پرسیده بود، میدان نقش‌جهان کجاست؟ و رئیس بعد از شنیدن این حرف با من تماس گرفت و گفت از فردا باید دو واحد درس جغرافیای اصفهان برای تمامی رشته‌ها در سرفصل دروس گنجانده شود تا دانشجویی که چند سال اینجا درس می‌خواند شهر را بشناسد. این‌گونه شد که کتاب «جغرافیای اصفهان» نایاب شد و ما مجبور شدیم آن را به چاپ دوم و سوم و... برسانیم.
اولین نقشه مهم اصفهان را سیدرضا خان، افسر نظمیه تهیه‌کرده بود. روزی که من به همراه دکتر سیاسی مهمان رئیس دانشگاه بودیم او پاکتی دستم داد و گفت وقتی رسیدی دانشکده بازکن اما طاقت نداشتم. در خانه آن را باز کردم و دیدم که نقشه قدیمی شهر اصفهان است.
آن را روی میز چیدم و از صحاف خواستم پشتش را پارچه بچسباند و حدود 50 سال از این نقشه در گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان استفاده می‌کردیم که این اواخر دانشگاه دارای موزه‌ای شد و رئیس تشکیلات هم به نقشه بنده چشم‌داشت! از من خواستند نقشه را اهدا کنم من هم به دانشکده جغرافی اهدا کردم تا روال عادی آن انجام شود. در حال حاضر این نقشه داخل قاب و پشت شیشه حفاظت می‌شود به‌طوری‌که امروز آن را در اختیار بنده قرار ندادند تا در این محفل آن را در معرض دید حاضران قرار بدهم. تنها زیراکسی از آن به من دادند که چنگی هم به دل نمی‌زند.
مرکز نقشه‌کشی سحاب هم نقشه‌ای از شهر اصفهان تهیه‌کرده بود که اندازه آن را درست کردیم به‌طوری‌که قابل‌چاپ باشد اما این نقشه غلط‌هایی در اسم‌گذاری داشت که نیاز به وجود نقشه‌ای دیگر را پررنگ می‌کرد. بر اساس عکسی هوایی که از اصفهان ثبت‌شده بود و با هزار واسطه توانستیم آن را به دست بیاوریم نقشه‌ای با همراهی چند تن از دانشجویان خوش‌ذوق تهیه کردیم و از آن‌ها خواستم که دقت کافی را در درج اسامی به کار ببرند که خوشبختانه چنین هم شد و نقشه جغرافیایی اصفهان به دست آمد. نقشه تهیه‌شده را با ابعاد و مقیاس‌های مختلف چاپ کردیم و وقتی آوازه آن در ادارات پیچید، شهردار و ارتش و مدیران یکی‌یکی برای گرفتن این نقشه به دیدار من آمدند و به‌این‌ترتیب نیاز نقشه‌ای شهر اصفهان در آن دوره کوتاه کاملاً رفع شد.»
در این لحظه، حشمت‌الله انتخابی، اصفهان شناس و پژوهشگر از معاون فرهنگی شهردار اصفهان خواست که این نقشه را به شکلی شایسته و قابل‌دسترس، برای عموم چاپ کند و او نیز موافقت کرد.
شفقی سپس با بیان اهمیت دانش جغرافیا ادامه داد: «جغرافیا بدون نقشه معنایی ندارد. یک روز از هیتلر می‌پرسند راز موفقیت تو در مقابل ارتش فرانسه چیست و او می‌گوید ما اطلاعات جغرافیایی بالایی داریم. می‌دانیم کدام آبادی چقدر مساحت و جمعیت و زمین و مواد غذایی و آب دارد و این راز موفقیت ماست.»
او با اشاره به نقشه‌های تهیه‌شده از اصفهان گفت: «قدیم‌ترین نقشه اصفهان توسط کمپفر تهیه‌شده. از او خواسته بودند نقشه کل شهر را تهیه کند اما با دیدن پیچ‌وخم‌های جوباره منصرف شد و ترجیح داد فقط نقشه بخش شاهی شهر را نقاشی کند. دومین نقشه مهم اصفهان از پاسکال کوست است که سال 1867 تهیه‌شده و نقشه‌ای نیز توسط عبدالله شاه سیاه داریم که بیشتر کپی‌ای از همان نقشه سیدرضا خان است.»
این پژوهشگر، نقشه‌هایی که از پراکندگی مالی، مذهبی، مادی‌های اصفهان و میزان توسعه این شهر تهیه‌کرده بود را نیز به حاضران نشان داد و یادآور شد که مرز محلات اصفهان را نیز در یکی از نقشه‌های خود تعیین کرده است.
همچنین، رضوان پورعصار، مدیر مرکز اصفهان شناسی و خانه ملل وابسته به سازمان فرهنگی اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان که این برنامه را تدارک دیده بود، از حقیقتی درباره نقشه سیدرضا خان پرده برداشت و گفت: متجاوز از بیست سال است که آثار می رسید علی جناب را تدوین و تصحیح می‌کنم و این مرد تمام هستی و زندگی خود را صرف تحقیق درباره اصفهان کرده بود. جلال‌الدین همایی سال 1347 در دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان درباره او سخنرانی می‌کند و آنجا خبر می‌دهد که پیش از سیدرضا خان، میرسید علی جناب درصدد تهیه نقشه‌ای از شهر اصفهان بوده اما جوانی نوخاسته از صاحب‌منصبان نظمیه، فکر او را می‌رباید و بی اهلیت کامل و بی‌سروصدا، نقشه‌ای چاپ‌شده را رونمایی می‌کند؛ نقشه‌ای که مرحوم محاسب الدوله بر آن تقریظ می‌نویسد و میرزا شکرالله منعم نیز ماده‌تاریخ آن را می‌سراید.
پورعصار ادامه داد: جناب، بعدازاین اتفاق به حدی متأثر می‌شود که بیم مرگش را می‌برند و روزی که جلال‌الدین همایی به دیدار او رفته بوده درباره این اتفاق با او سخن می‌گوید. او اظهار تأسف کرده که در مملکت برای دزدی فکر مواخذه و مجازاتی نیست و از اینکه شخصی مثل محاسب الدوله برای این نقشه نادرست تقریظ نوشته بسیار اظهار ناراحتی می‌کند.
مدیر مرکز اصفهان شناسی و خانه ملل تصریح کرد که هیچ جایی بهتر از این برنامه، برای بیان این خاطره از مرحوم همایی در وصف آنچه بر می رسید علی جناب رفته نبود.
پایان‌بخش برنامه «اصفهان از فراز نقشه‌ها»، تجلیل از سیروس شفقی، بابت یک عمر تلاش در جهت معرفی اصفهان و تحقیق و پژوهش علمی پیرامون این شهر بود که با حضور معاون فرهنگی شهردار اصفهان، معاون فرهنگی سازمان فرهنگی اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان، اعضای کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر اصفهان و همچنین اساتید دانشگاه اصفهان انجام شد.
انتهای پیام


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

ابتلا به کرونا در اصفهان گزارش نشده / بیمارستان‌ها مشکلی در تامین ماسک و ژل ضدعفونی ندارند

حضور 30 میلیون گیمر در ایران/ 85درصد بازار گیم کشور در دست تولیدکنندگان خارجی است

پنجمین کنفرانس بین‌المللی بازی‌های رایانه‌ای در اصفهان آغاز شد

توسعه همکاری‌های آموزشی، پژوهشی بین اوقاف و دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان

ارتباط پژوهشگران علوم انسانی و فنی در توسعه بازی‌های رایانه‌ای ضروری است

هنر کارآفرینی، ارتباط کارآفرینانه با بازار است

یادنامه‌ای برای «سروشیار»

کاهش مقاومت برشی خاک محصور نشده در پی باران اسیدی

تأثیر مصرف گوشت فرآوری شده، مرغ و ماهی بر بیماری‌های قلبی عروقی

برگزاری دوره‌های آموزشی زخم در جهاد دانشگاهی اصفهان

مریم میرزاخانی در بین 7 دانشمند زن تاثیرگذار

واکاوی چالش‌های پایان نامه نویسی

حذف انتگرال از کتاب‌های ریاضی، دغدغه معلمان مدارس ، دردسر استادان دانشگاه

توسعه فعالیت مسکونی با تأکید بر کاهش خطرپذیری بحران خشکسالی

ساخت دستگاه بازیافت شیرابه و پساب‌های خطرناک

پیام تسلیت معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی در پی درگذشت داریوش اسماعیلی

معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی واحد اصفهان درگذشت

طراحی و ساخت سیستم نظارت و عیب یابی پالتکارهای خط پخت گندله صنایع فولادی

پیشنهاد جهرمی برای ساخت 20 ماهواره ظفر

طرح استفاده صنعتی از پساب و سکوهای بارگیری پالایشگاه اصفهان بهره‌برداری شد

دلایل سقوط «ظفر» از زبانِ جهرمی

تاثیر باران اسیدی بر رفتار مکانیکی خاک سیمانی

از بازسازی تشکیلات فناوری حمایت می‌کنیم

تبدیل دانشگاه به کارخانه نوآوری

لزوم استفاده بیشتر از بایوسنسورها در علوم مختلف

سرطان، دومین عامل مرگ و میر در جهان

من هستم و می‎خواهم

افتتاح بیستمین کنفرانس ملی مهندسی سطح

از هر 6 مرگ، یک مورد به علت سرطان است

سیگار شانس موفقیت درمان‌های ناباروری را کاهش می‌دهد

بخش‌های دانشجویی و آزاد در جشنواره ملی شیخ بهایی ادغام شد

شستن دست‌ها، مهمترین راه جلوگیری از انتقال ویروس‌های عفونی

تقویت پژوهشکده الهیات و خانواده در دستور کار پژوهشکده علوم

رونمایی از پژوهش‌های دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان

جانمایی حوض‌های چهارباغ  اصفهان، بر اساس باستان‌شناسی یا سلیقه شهرداری

بررسی محتوای کیفی بازنمایی اخبار جرائم در مطبوعات اصفهان

رویتاک، مکانی برای انتقال تجربه

چگونه از کروناویروس در امان بمانیم؟

برگزاری دومین نمایشگاه ملی توسعه کسب و کار فرهنگی در فضای مجازی

کاهش بستری بی‌دلیل در بیمارستان با ارائه خدمات درمانی در منزل

مرکز درمان و مراقبت در منزل جهاد دانشگاهی اصفهان افتتاح شد

کلنگ احداث بزرگترین مجتمع آموزشی شمال استان اصفهان به زمین زده شد

تغییر ساعت شروع کلاس‌های دانشگاه اصفهان

زنان 4 برابر مردان در معرض ابتلا به اختلالات عاطفی فصلی هستند

معمای کرونا

فرهنگ‌سازی و آموزش، شاه کلید حفاظت از منابع طبیعی در اصفهان

کاهش مصرف نمک مرگ و میرها را 65 درصدکاهش می دهد

تبیین بیانیه گام دوم انقلاب در یک همایش ملی

تبیین مکتب شهید سلیمانی رسالت دانشگاه‌ها و مراکز علمی است

2020؛ سالی بحرانی برای آینده آب و هوا