پایگاه خبری تحلیلی پیام سپاهان

آخرين مطالب

به مناسبت روز فرهنگ و ادبیات ارمنی؛

ارامنه، تئاتر و فرهنگی که در حال تغییر است فرهنگي

ارامنه، تئاتر و فرهنگی که در حال تغییر است
  بزرگنمايي:

پیام سپاهان - هراچ در آوانسیان می‌گوید: تاریخ تئاتر مدرن ایران از خانه سیمون در جلفا آغاز می‌شود؛ مکانی که مدتی رستوران بود و اکنون تعطیل است.

 هراچ در آوانسیان، مسئول گروه تئاتر نوجوانان باشگاه فرهنگی ورزشی آرارات است. با او در محل کارش دیدار می‌کنم تا از فرهنگ ارامنه بگوید و تئاتر، وجه غالب این گفت‌وگو می‌شود. او یک کتاب دارد: «تاریخ تئاتر جدید جلفا، نوشته نیکیت میرزاییانس» و من یک کتاب دارم: «تاریخ تئاتر اصفهان نوشته ناصر کوشان». صفحه‌ها را ورق می‌زنیم تا به نقطه آغاز تئاتر مدرن ایران برسیم.
می‌گویم: طبق آنچه ناصر کوشان نوشته، تئاتر به مفهوم امروزی آن از سال 1888 میلادی(1267 شمسی) در مدرسه مرکزی ارامنه جلفا شروع می‌شود. در آوانسیان حرفم را قطع می‌کند: اما کتاب تاریخ جلفای جدید به استناد پوسترهای موجود، این تاریخ را یک سال عقب‌تر می‌برد و ثابت می‌کند که تئاتر مدرن ایران فوریه سال 1887 در خانه‌ای به نام سیمون به همت آقایان ب. آقاییانس و ه. میرزاییانس آغاز می‌شود.
در جلفا، همه‌چیز به هم نزدیک است، درِ پشتیِ محل کار در آوانسیان نیز درست روبروی خانه سیمون باز می‌شود و او پشت همین در می‌ایستد تا از سرگذشت آن خانه بگوید: «اینجا را به اسم خانه سیمون می‌شناسند اما ملک آن متعلق به کلیسای وانک است. در این خانه دو سن وجود داشت؛ یکی سرپوشیده در انتهای خانه که حدود 10 سال است تبدیل به یک سالن بدن‌سازی شده و دیگری، سن روباز وسط حیاط که آن‌هم سه چهار سال پیش حین عملیات تعمیر و مرمت خانه برداشته شد. قبل از انقلاب خانه سیمون تبدیل به رستوران ارامنه شده بود و به آن کلوب می‌گفتند. مردم شب‌ها برای صرف شام و شنیدن موسیقی به خانه سیمون می‌آمدند اما الان دیگر تعطیل است.»

کتاب را باز می‌کند تا روایت اولین کارگردان تئاتر مدرن ایران را از نخستین اجرای خود در خانه سیمون بخواند: «امیدواریم این دو مختصر نمایش طنز (انجیر خچو و هر دو گرسنه‌ایم و هر دو پول ‌نداریم) مورد طبع و خوشایند شما جماعت بزرگوار قرار گیرد و از صحنه کوچک ما راضی بمانید. ما در حد توان تلاش کردیم تا سوگنامه ملی‌مان را به نمایش گذاریم اما علل گوناگونی مانع از انجام این کار شد.»

یک سال بعد از آن، یعنی در تاریخ 1888 میلادی، چند جوان باذوق در سالن تئاتر مدرسه مرکزی ارامنه جلفای اصفهان که «آرامن» می‌نامندش، اجرای تئاتر را از سر می‌گیرند و چندین نمایشنامه اروپایی را روی صحنه می‌برند. کار آن‌ها مورد استقبال مردم قرار می‌گیرد اما تا 12 سال بعد از این تاریخ، زنان جایی در تئاتر نداشته‌اند.
در آوانسیان شیوه اخذ اجازه برای ورود زنان به تئاتر ارامنه را این‌گونه شرح می‌دهد: «سال 1899 انجمن دوستداران تئاتر تشکیل شد و اعضای این انجمن نامه‌ای به جاسلیق اعظم ارامنه در ارمنستان نوشتند تا نظر او را درباره ورود زنان به تئاتر بپرسند. جاسلیق اعظم نیز پاسخ داده بود که اگر مسائل شرعی رعایت شود، حضور زنان در تئاتر هیچ اشکالی ندارد و به‌این‌ترتیب پای اوسانا سیمونیان، زاغیک میناسیان و لوسابر درهاکوپیان به تئاتر باز شد. البته، گفته می‌شود که اولین بازیگر زن تئاتر با مادرش به محل تمرین و اجرا می‌رفت و با مادرش هم برمی‌گشت!»
او ادامه می‌دهد: «سال 2017، ویژه‌برنامه‌ای به مناسبت 130 سالگی تئاتر جلفا اجرا کردیم و نیکیت میرزاییانس، نوه نخستین کسی که در خانه سیمون تئاتر اجرا کرده بود نیز جزو کمیته برگزارکننده این ویژه‌برنامه بود. کتاب تاریخ جدید جلفا نیز از رهگذر همین ویژه‌برنامه تهیه و چاپ شد. قرار بود یک گروه تئاتر از ارمنستان بیایند و برایمان یک نمایش اجرا کنند اما ما گفتیم در 130 سالگی تئاتر جلفا، جلفایی‌ها باید تئاتر اجرا کنند و خودمان تئاتر طنزی به اسم "ببک" را در آن مراسم روی صحنه بردیم.»
از در آوانسیان درباره وضعیت فعلی مدرسه «آرامن» می‌پرسم و این‌گونه توضیح می‌دهد: «ساختمان مدرسه آرامن هنوز هم به همان شکل وجود دارد اما بلااستفاده است. سقف این مدرسه گنبدی است، چون ارامنه، مدرسه را مثل کلیسا مقدس می‌دانند و روز 16 مهر را هم به دلیل اینکه روز اختراع الفبای ارمنی است به نام روز فرهنگ ارامنه نام‌گذاری کرده‌اند. البته مدرسه جدیدی کنار مدرسه آرامن ساخته‌شده که گنبد ندارد و مثل بیمارستان است! دیگر نه در مدرسه آرامن و نه در مدرسه کانانیان و کاتارینیان هیچ محصلی نیست. تعداد ارامنه آن‌قدر کم شده که همه بچه‌ها را در همین مدرسه کوچک جدید جا داده‌اند.»

پاسخ او به پرسش «چرا تعداد ارامنه کم شده؟» چنین است: «چهار پنج سال اخیر خیلی از ارامنه از ایران مهاجرت کردند. یک شرکت یهودی امتیازاتی می‌داد و آن‌ها را می‌برد. بیشتر جوان‌ها رفتند آمریکا، برخی هم ارمنستان. برای همین تعداد ارامنه جلفا خیلی کم شده. وقتی امسال مدرسه جدید را با شاگردهایش دیدم گریه‌ام گرفت. هم به این خاطر که تعداد بچه‌ها خیلی کم بود و هم به دلیل اینکه ساختمان مدرسه آن‌ها با ساختمان مدرسه‌هایی که ما در آن درس خواندیم زمین تا آسمان تفاوت داشت.
در آوانسیان ادامه می‌دهد: «سابقاً نه روز بلکه هفته فرهنگ ارامنه داشتیم و هر روز مختص اجرای یک برنامه بود. یک روز تئاتر، یک روز دکلمه، یک روز سرود و... اما به خاطر همین کم شدن تعداد ارامنه به‌خصوص جوانان، حالا هفته فرهنگی تبدیل به یک روز شده، در آن روز هم فقط تعدادی از بچه‌ها به کلیسا می‌آیند، سرود می‌خوانند و اسقف برای آن‌ها چند کلمه سخنرانی می‌کند.»
از راهکار ارامنه برای حفظ فرهنگشان چنین می‌گوید: «ارامنه 400 سال و اندی است که در ایران زندگی می‌کنند اما سعی کرده‌اند فرهنگشان را حفظ کنند و این جز از طریق حفظ زبان ممکن نبود. تمام تئاترهایی که ما اجرا می‌کنیم، به زبان ارمنی است و بچه‌ها در خانه با زبان مادری خود بزرگ می‌شوند و بعد در مدرسه زبان فارسی را یاد می‌گیرند. در سرفصل دروس مدرسه ارامنه هم چهار واحد زبان ارمنی وجود دارد که نمره آن تأثیری در قبولی یا مردودی دانش‌آموز ندارد و شامل املا و انشا و دستور زبان می‌شود. این را هم بگویم که طبق برخی گفته‌ها 3000 کلمه مشترک بین زبان ارمنی و فارسی وجود دارد که در حال حاضر 1200 کلمه آن فعال است. یعنی اگر شما به ارمنستان بروید و بگویید خیار، آن‌ها متوجه می‌شوند شما چه می‌خواهید اما اگر واژه ارمنی آن را به کار ببرید چه‌بسا متوجه نشوند! »
از او می‌خواهم درباره وضعیت تئاتر جلفا در سال 1398 شمسی بگوید: «در حال حاضر یک باشگاه فرهنگی ورزشی به اسم آرارات فعال است که یکی از بخش‌های فرهنگی آن تئاتر است. متأسفانه گروه تئاتر بزرگ‌سال فعال نیست، گروه تئاتر کودک و نوجوان ‌هم نبود تا اینکه چند ماه پیش من به همراه دوستم داوطلبانه به مسئول باشگاه پیشنهاد دادیم که گروه تئاتر کودک و نوجوان را به ما بسپارند و خوشبختانه موافقت شد. البته من فقط یک دوره کوتاه بازیگری و کارگردانی رفته‌ام و به خانواده بچه‌ها گفته‌ام که از من آلن دلون تحویل نخواهند! مهم این است که آن‌ها از روی یک نمایشنامه به زبان ارمنی چند بار بخوانند.»

درباره ذائقه مخاطبان تئاتر هم‌چنین می‌گوید: «سابقاً یک تئاتر چهار یا پنج شب اجرا می‌شد اما الان که تعداد کم شده نهایتاً دو شب اجرا داریم. سالن باشگاه آرارات 450 نفر ظرفیت دارد. اگر تئاتر طنز باشد سالن پر می‌شود اما برای تئاتر فولکلور در سالن صندلی خالی داریم.»
تحسینشان می‌کنم که پوستر تئاتری که سال 1887 اجراشده را حفظ کرده‌اند و از در آوانسیان می‌پرسم فرهنگ نگهداری اسناد را چطور به فرزندانتان آموزش می‌دهید؟ پاسخ می‌دهد: «اکثر این پوسترها در چاپخانه کلیسا چاپ می‌شد و یک نسخه از آن را برای آرشیو نگه می‌داشتند. خیلی از این برگه‌ها جمع شده بود اما الآن متأسفانه دیگر به آن شکل نگهداری نمی‌شود. جوان‌ها هم دیگر به آرشیو و کتاب و کتاب‌خوانی و این چیزها اهمیت نمی‌دهند. سر آن‌ها فقط توی گوشی است! باشگاه می‌رویم، چهارتا جوان کنار هم می‌نشینند اما باهم حرف نمی‌زنند هرکدام یک گوشی دستشان گرفته‌اند و به آن مشغول‌اند.» می‌گویم: چقدر به ما شبیه‌اند!
انتهای پیام


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

علما و روحانیون مانع از تحریف تعزیه‌خوانی شوند

"گلزار مقدّس" سرگذشت‌ مشاهیر مدفون در تخت فولاد اصفهان

بازه زمانی 40 روزه برای پیاده‌روی اربعین منظور شود

کتاب شوق وصال روایت وارستگی شهید حاج سیداحمد عبداللهی فریدنی

موسیقی، ادبیات و خطر گسستگی فرهنگی

پاییز آمد؛ باران و رعد و برق کشور را فرا می‌ گیرد

قصد اخراج یا تعدیل کارکنان مترو را نداریم

ماجراهای بهارستان

قطار گردشگری بین‌المللی عقاب طلایی وارد اصفهان شد

فیلم سینمایی «خاتون» سال آینده ساخته می شود

«ستارگان هنر» مجموعه‌ای از زندگینامه هنرمندان شهید اصفهان

بازگشت 900 هزار نفر از زائران حسینی

ناجا: امکان عبور از مرز با کارت ملی صحت ندارد

بناهای تاریخی اصفهان با هدف رونق گردشگری واگذار می‌شود

کاهش دمای استان‌های سواحل شمالی از یکشنبه

سه رقصنده‌ی مشهور اینستاگرامی بازداشت شدند

پیش بینی باران در 19 استان/ کاهش 6 درجه‌ای دما

13 مدرسه کانکسی در استان اصفهان وجود دارد

برگزاری اربعین حسینی مشت محکمی بر دهان استکبار است

نخستین موکب فریدن در کربلا راه‌اندازی شد

اولین مدرسه دولتی در اردستان 100ساله شد

آغاز برنامه‌های فرهنگی - مذهبی موکب علی ابن باقر کاشان

ارامنه، تئاتر و فرهنگی که در حال تغییر است

افزایش واحدهای بومگردی به توسعه گردشگری در شهرهای اصفهان می‌انجامد

صادقی: 100 نفر از آقازاده‌ها بورسیه تحصیلی گرفتند

ادامه عملیات مرمت و احیای مسجد پامنار زواره‌ ‌

عضویت 5 هزار کودک در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کاشان

24درصد ایرانی‌ها به روانپزشک نیاز دارند

برگزاری نمایشگاه خوشنویسان کاشان همزمان با ایام اربعین حسینی

رویکرد کودک‌محوری مانع دور شدن دانش آموزان از تحصیل می‌شود

پاسخ به شبهاتی در ارتباط با واقعه عاشورا و قیام امام حسین (ع)

عارفانه‌ای عاشقانه روی صحنه

«سرباز گمنام روح الله» خاطرات روحانی شهید سمیرمی

احتمالِ افزایشِ قیمتِ دارو با اصلاح نرخ آن

حجرۀ پرآوازۀ دواتگری اصفهان

تازه‌ترین خبرها از جشنواره تئاتر اصفهان

مسابقات سراسری قرآن بانوان از طریق امواج رادیویی پخش می شود

ترویج فرهنگ قرآنی عامل بازدارنده از جرایم است

کتاب "اسناد بلدیه و شهرداری اصفهان" موزه ای مکتوب

من دیر بزرگ شدم

چرا برای کتاب حوصله نداریم؟

سفرِ سلمان

اصفهان توانایی تبدیل شدن به قطب گردشگری ادبی را دارد

شیوه محاسبه شهریه در دانشگاه آزاد تغییر کرد

ویژه‌برنامه‌های هفته کودک در اصفهان

گرانی، بلای جان آبرنگ

علم‌ الهدی: دانشگاه در پیاده‌ روی اربعین تعطیل شود

واکنش وزارت بهداشت به شیوع HIV در لردگان

آغاز به کار روایان قصه گو در استان اصفهان

خانه تاریخی «حجازی» شهر مهاباد اردستان ثبت ملی شد